Թեմի հին եւ նոր եկեղեցիները


ՕԾՎԵՑ ՉԻՉԽԱՆԱՎԱՆՔԻ ՍՈՒՐԲ ԽԱՉ ԵԿԵՂԵՑԻՆ

Մանրանկարիչ Լևոն Զաքյանի ձեռքի աշխատանքը Թեմակալ առաջնորդը նվիրեց եկեղեցին վերակառուցող Բարերարին 22.08.2015
Այսօր Գուգարաց թեմի Սպիտակի տարածաշրջանի Շիրկամուտ գյուղումձեռամբ թեմակալ առաջնորդ Տեր Սեպուհարքեպիսկոպոս Չուլջյանիտեղի ունեցավ Չիչխանավանքի Սուրբ Խաչ եկեղեցու օծման արարողությունը:






6րդ դարթվագրվող Չիչխանավանքըոր մեզ հասել էր խոնարհված վիճակումթեմի հնագույն սրբավայրերից է:Վանքն իր անվանումը ստացել է տեղի Չիչխան գետի անունիցպայմանավորված ժամանակին գետի երկայնքովձգվող չիչխանի ծառերի առատությամբ: Պատմական աղբյուրները լռում են վանքի անվան մասին, ուստի Սրբազան Հայրն օծեց և անվանակոչեց եկեղեցին Սուրբ Խաչ:
Վանքի պեղումները սկսվել էին դեռևս 2008 թվականին, որն իրականացնում էր ՀՀ Մշակույթի նախարարության Պատմամշակութային ժառանգության գիտահետազոտական կենտրոնը` հովանավորությամբ «Երկիր և մշակույթ» համազգային կազմակերպության:
Կազմակերպության միջոցով վանքի բարերարությունը ստանձնած Հայկ և Հիլդա Մանջիկյանների և ճարտարապետ Ստեփան Նալբանդյանի շնորհիվ վանքն այսօր վերականգնվել և ստացել է իր երբեմնի շքեղ տեսքը:
Եկեղեցու օծման արարողությանը ներկա էին եկեղեցու բարերար ամուսինները, «Երկիր և մշակույթ» համազգայինկազմակերպության նախագահ Գեղամ Գեւոնյանը, Լոռու մարզպետ Արթուր Նալբանդյանը, Սպիտակի և Վարդաբլուրի տարածաշրջանների հոգևոր հովիվները, ճարտարապետ Ստեփան Նալբանդյանը, համայնքապետեր,պեղումներին և շինարարական աշխատանքներին մասնակից ֆրանսիահայ մի խումբ երիտասարդներ ևուխտավորներ Ֆրանիայից և Հայաստանի տարբեր բնակավայրերից:
Հանդիսապետությամբ թեմակալ առաջնորդի` նորաօծ խորանին մատուցվեց Սուրբ Պատարագ` ձեռամբ Տեր Ատոմ քահանա Ասատրյանի: Հավարտ Պատարագի` եկեղեցու բակում օրհնվեց բարձրահասակ թևավոր խաչքար` նվիրատվությամբ Շիրակամուտ համայնքի Երանոսյան եղբայրների: Օծման արարողությունից հետո Սրբազան Հայրնիր օրհնության ու շնորհավորանքի խոսքն ուղղեց ներկաներին, օրհնության գրի և սրբապատկերի նվիրատվությամբ գնահատանքի արժանացրեց բարերար ամուսիններին և «Երկիր և մշակույթ» համազգային կազմակերպությաննախագահին: Ներկաներին հորդորեց ամենայն հավատքով և նախանձախնդրությամբ պահպանելու սրբավայրը`մշտապես իրենց ներկայությամբ ու աղոթքով լցնելու եկեղեցինքանզի սրբավայրի վերականգնումը մեծ օրհնություն ևիրադարձություն է աղետյալ Նալբանդ համայնքի համար:



Ֆոտոշարքը Վահան Աբրահամյանի 22.08.2015
Հավարտ արարողության` նորաօծ եկեղեցու բակում հնչեցին ազգային երգ ու պար, և համայնքի բնակիչներն ու ուխտավորները ճաշակեցին ուխտի մատաղ:
Չիչխանավանիք Սուրբ Խաչ եկեղեցին իր ուխտի օրը կտոնախմբի առաջիկա Խաչվերաց և Սբ Խաչին նվիրված մյուսերեք տոներին:

Ավարտվել է Օձունի տաճարի վերականգնումը


11:28, 1 դեկտեմբերի, 2014
Հայաստանի Լոռու մարզի Օձուն գյուղի 6-րդ դարի ՍԲ Մարիամ Աստվածածնի եկեղեցու վերականգնողական աշխատանքները հաջողությամբ ավարտվեցին: Կատարող «ԼևԳուկ» ընկերությունն ուժեղացրեց շինությունը ներքին ամրացման մեթոդով՝ սահմանափակելով արտաքին տեսքի միջամտությունը թռուցիկ շտկումներով՝ որմերի մաքրում և որակը կորցրած կրաշաղախի փոփոխություն: Այս մասին հայտնում է «Օձունի վերածնունդ» ծրագիրը:
«Մենք ավելի շուտ հնագույն տաճարի բուժմամբ էինք զբաղված, քան նորոգմամբ: Ջանում էինք նվազագույնս խառնվել շենքի կառույցին, որպեսզի պահպանվի նրա ճարտարապետական և պատմական արժեքը», - ասաց «ԼևԳուկ» ՓԲԸ գործադիր տնօրեն Լևիկ Ղուկասյանը, որն արդեն վերականգնել է քսանից ավելի հայկական եկեղեցիներ և վանահամալիրներ: 
Օձունի եկեղեցուն, որը կանգուն էր 15 դար, սպառնում էին ճեղքերը  և տանիքին ու որմերի վրա Լոռու խոնավ կլիմայի պատճառով աճած բույսերի արմատները: Շատ տեղերում շաղախն ի սպառ լվացվել էր: Վերանորոգման երկարաձգումը կհանգեցներ տաճարի քանդմանը արտաքին գործոնների ազդեցությամբ, որոնց հավանականությունը երկրաշարժավտանգ այս տարածքում շատ բարձր է:
Ըստ Լ.Ղուկասյանի,  ներքին ամրացման ինքնատիպ մեթոդների մշակմանը մասնակցել են լավագույն հայակական ճարտարագետները և Միլանի (Իտալիա) պոլիտեխնիկական ինստիտուտի մասնագետները: Աշխատանքի ընթացքում կիրառվել են ապակեմանրաթելային ճոպաններ և գործվածքներ, որոնց միջոցով ամրացվել են գմբեթը, վեղարը և որմերը: Կոռոզիայի ավերիչ ազդեցությունից խուսափելու համար վերանորոգողները փոխարինել են նախկին երկաթյա ամրանները բարձրարդյունավետ եվրոպական սոսինձներով:
Նախապատրաստական աշխատանքների ընթացքում բացահայտվել են 6-րդ դարի քանդակների դրվագներ և կղմինդր, հին կենցաղի առարկաներ: Բացի այդ, վեղարի տակ պահպանվել է գինու շիշ՝ Աբովյան եղբայրների միջոցներով 1889 թ. իրականացված վերանորոգման արդյունքների մասին գրությամբ: Փաստաթուղթը փոխանցվել է Մատենադարան վերականգնման և ուսումնասիրման համար:
Լևիկ Ղուկասյանն ընդգծեց, որ կատարողների և պատվիրատուի՝ ծագումով Լոռու տարածաշրջանից մոսկովյան գործարար Մովսես Ձավարյանի միջև համագործակցությունը, նա է տրամադրել տաճարի վերականգնման միջոցները, չափազանց արդյունավետ էր և վստահության արժանի:
«Նման վերականգնում իր ծավալով և տեխնիկական լուծումներով Հայաստանում դեռ չէր եղել: Հաջողվեց փրկել և ժառանգների համար պահպանել մեր պատմաճարտարապետական գլուխգործոցը: Մենք շնորհակալ ենք «ԼևԳուկ» ընկերությանը, որը հաջող ավարտին հասցրեց վերականգնման աշխատանքների ողջ համալիրը: Լրացուցիչ նախագծի հաստատումից հետո այս ընկերությունը կբարենորոգի ջրահեռացումը տաճարի արտաքին գավիթներում, և այդ դեպքում մեր առաքելությունը կարելի է համարել ավարտված: Հույս ունենք, որ բարենորոգված Օձունի մարգարիտը կանգուն կմնա բազում դարեր», - ասաց «Օձունի վերածնունդ» ծրագրի համակարգող Արմեն Դավթյանը:

http://hetq.am/arm/news/57589/avartvel-e-odzuni-tatchari-verakangnumy.html

Ուսանողների ջանքերով ու հարսի "շաբաշով" կվերակառուցվի Գարգառի եկեղեցին | ՖՈՏՈՌԵՊՈՐՏԱԺ


 Արդեն երրորդ  տարին է Լոռու մարզի Գարգառ համայնքումԼույս հիմնադրամ”-ի  “Զարգացնենք Հայաստանը միասինծրագրի շրջանակներում ,նույն հիմնադրամի օգնությամբեվրոպայում սովորող ուսանողներըամեն ամառ՝ հունիսինգալիս են Հայաստան, տեղում մշակում  տարբեր ծրագրեր համայնքների զարգացման համար, այդ համայնքների շարքերում է նաև Գարգառը, ուր ևս կատարվում են տարբեր միջոցառումներ:
Այս տարի գյուղում առաջնային խնդիրը եկեղեցին է , որը կա, բայց գտնվում է անմխիթար վիճակում՝ փլուզման եզրին:
Ծրագրի համակարգող Աննա Մամյանի խոսքով, եկեղեցու վերանորոգման համար  տարբեր  ֆոնդերի միջոցներով,  ուսանողներին հաջողվել է հավաքել 1150 դոլլար, բացի այս,գումար հայթայթելու մի տարբերակն էլ գյուղի սնունդն էգյուղում կազմակերպված փառատոնի շրջանակներումգյուղմթերքը պիտակավորվել ու հանվել էր վաճառքի,ստացված հասույթը կրկին եկեղեցու բարեկարգման համարկօգտագործվի :
-Եկեղեցին թեև դրսից այնքան էլ վատ տեսք չունիսակայնտանիքն ամբողջովին վնասված էպատերը ևս քանդվում ենժամանակի ընթացքում, - ասում է Սուսաննա Նիկողոսյանը,ով ծրագրի համակարգողներից մեկն է :
Չնայած եկեղեցինոր այդ վիճակում է , բայց համայնքիքահանան հաճախ է այստեղ լինում ու տարբերարարողություններ կատարում:
Գյուղապետի խոսքով էլ համայնքային բյուջեն այդքան չի բավարաում, որ խնդիրների լուծման տարբերակները գտնեն,դրա համար դիմում են տարբեր բարերարների ու ֆոնդերի:
Այ օրինակ սեպտեմբերին՝ Նորավանքում եկեղեցուապագայով անհանգստացող բարերար մի զույգի  հարսանիքէ լինելու, իսկ հարսանեկան նվերների ողջ գումարը ևսկտրամադրվի եկեղեցու բարեկարգմանը:
Գարգառի համայնքապետը նկատում է.
 -Մեր օրերում եկեղեցին, մեր հայրենակիցների համար կրկին դարձել է հատուկ մի վայր, աղանդների տարածման հետ միաժամանակ, մեզ ավելի  անհրաժեշտ է եկեղեցու ուժն ու ներշնչանքը :
 Ծրագիրը շարունակական կլինի, նպատակներն իրականություն դարձնելու համայնքային քայլերը ևս, իսկ արդյունքը հույսի ետևում է, որը շատ հեռվում չէ:

http://ksherq.blogspot.com/2014/07/blog-post_83.html#more


Փոսը օրհնեցին, քարերը տեղադրեցին, արդյունքը 2 տարի անց | Լուսանկարներ 19.07.2014

http://ksherq.blogspot.com/2014/07/2.html
Ձորագետի կիրճի բարձրունքին մինչև անցած դարի կեսերը կանգում էր Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, որը սակայն 1950-ական թվականներին քանդվել է աթեիստների կողմից: Հնաբնակ ստեփանավանցիները հիշում են՝ թե ի՞նչպես էր քանդվում եկեղեցին, որից հետո հաջորդել է տարբեր դժբախտություններ: Հանգանակությամբ Ստեփանավան բարեգործական Հիմնադրամ”-ի, որի հիմնադիրներն են  Ստեփանավանի քաղաքապետ  Միքայել Ղարաքեշիշյանը, և ռուսաստանաբնակ բարերար եղբայրներ՝ ստեփանավանցի Ավագ,Միհրան, Ժիրայր Խանեդանյանները,  քաղաքի կենտրոնում՝ 280 քմ. մետր տարածքով նոր՝ Սուրբ Աստվածածին անունը կրող եկեղեցին պիտի կառուցվի, այն լինելու է ուղանկյունաձև, բազիլիք եկեղեցի, տուֆից ու բազալտի քարից:
Նոր եկեղոցու շինարարությունն իրականացնում է “Տրիտոն”ՍՊԸ-ն , այն նախատեսվում է ավարտել 2 տարվա ընթացքում:Եկեղեցու հիմօրհներգն իրականացնելու նպատակով Ստեփանավան էին ժամանել Լոռու մարզպետ Արթուր Նալբանդյանը, մարզային տարբեր իշխանություններ, հոգևոր սպասավորներ  ու տարբեր հյուրեր այլ քաղաքներից:

















Հ/Հ 2471401858170000
Նյութը և լուսանկարները՝ Գևորգ Դերձյանի
ԱՌԱՋԻՆ ՀԵՌՈՒՍՏԱԲԼՈԳ | ՍՏԵՓԱՆԱՎԱՆ
http://ksherq.blogspot.com/2014/07/2.html

ՕԾՎԵՑԻՆ ՎԱՆԱՁՈՐԻ ՍԲ.ԱՍՏՎԱԾԱԾԻՆ ԵԿԵՂԵՑՈՒ ԶԱՆԳԵՐԸ
î³ñÇÝ»ñ ³é³ç ì³Ý³ÓáñÇ µÝ³ÏÇãÝ»ñÇ ëÇñ»ÉÇ áõËï³ï»ÕÇݪ êáõñµ ²ëïí³Í³ÍÇÝ »Ï»Õ»óÇÝ, í»ñ³Ýáñá·í»ó ¨ å³ïÏ»ñ³½³ñ¹í»ó, ëñµ³í³ÛñÇÝ Ïóí»óÇÝ »ñÏáõ ÷áùñÇÏ ê. êï»÷³Ýáë ݳ˳íϳÛÇ ¨ ê. ÐáíѳÝÝ»ë ØÏñïãÇ ³ÝáõÝÝ»ñÁ ÏñáÕ Ëáñ³ÝÝ»ñÁ ¨ »Ï»Õ»óÇÝ ëï³ó³í Çñ ³Ûëûñí³ í»Ñ³ßáõù ï»ëùÁ: ²ÛëáõÑ»ï ë³Ï³ÛÝ Ñ³í³ï³íáñ ÅáÕáíñ¹ÇÝ ¹»åÇ Çñ»Ý ϳÝãáÕ »Ï»Õ»óáõ ½³Ý·Ç ÕáÕ³ÝçÁ ³é³í»É Ïï³ñ³ÍíÇ ù³Õ³ùáí ¨ êµ ä³ï³ñ³·Ý»ñÝ áõ ųٻñ·áõÃÛáõÝÝ»ñÁ ϳ½¹³ñ³ñ»Ý ³ñ¹»Ý »ñ»ù ½³Ý·»ñÁ:
سñïÇ 23-ÇÝ, ì³Ý³ÓáñÇ êµ ²ëïí³Í³ÍÇÝ »Ï»Õ»óáõÙª ѳí³ñï êµ ¨ ²ÝÙ³Ñ ä³ï³ñ³·Ç, ûñÑÝáõÃÛ³Ùµ ¨ ѳݹÇë³å»ïáõÃÛ³Ùµ ¶áõ·³ñ³ó ûÙÇ ³é³çÝáñ¹ î»ñ ê»åáõÑ ³ù»åÇëÏáåáë âáõÉçÛ³ÝÇ, ûÍí»óÇÝ ¨ ï»Õ³¹ñí»óÇÝ »Ï»Õ»óáõ »ñÏáõ Ýáñ ½³Ý·»ñÁª ݳ˳ï»ëí³Í ÷áùñÇÏ ½³Ý·³Ï³ïÝ»ñÇ Ñ³Ù³ñ:
¼³Ý·»ñÁ »Ï»Õ»óáõÝ ÝíÇñ³µ»ñ»É ¿ ÙáëÏí³Û³µÝ³Ï ·áñͳñ³ñ ²ñï³Ï ¾íáÛ³ÝÁ: êñµ³½³Ý ѳÛñÁ ûÙÇ Ñá·¨áñ ¹³ëÇ ¨ ѳí³ï³óÛ³É í³Ý³ÓáñóÇÝ»ñÇ ³ÝáõÝÇó Çñ ßÝáñѳϳÉáõÃÛ³Ý ËáëùÁ ÑÕ»ó µ³ñ»ñ³ñÇÝ ¨ Ç Ýß³Ý Ýñ³ ³Ý߳ѳËݹÇñ ¨ ëñï³µáõË µ³ñ»·áñÍáõÃÛ³Ý` Ýñ³Ý ѳÝÓÝ»ó ûñÑÝáõÃÛ³Ý ·Çñ ¨ ÝíÇñ»ó å³ïÏ»ñ³½³ñ¹ ÷³ÛïÛ³ ˳ã:
àÕáñÙ»³° î¿ñ, ½»Ï»Õ»óÇ ßÇÝáÕ³ó, »ñ³Ëï³õáñ³ó, åïÕ³µ»ñÇó, ëå³ë³õáñ³ó ¨ ³ÛÝáóÇÏ, áñù Áݹ Ñáí³Ý»³õ ëñµáÛ ï³×³ñÇë »Ý:







Ֆոտոշարքը Լ. Յոլչյանի 
23.03.2014
Բարձրաքաշ 

ԼՄ Սպիտակի տարածաշրջանի Կաթնաջուր գյուղի Սբ.Հովհաննես եկեղեցի
Մաքրման աշխատանքներ Լեռնապատ համայնքի եկեղեցում

Օձունի վերանորոգման աշխատանքներ 

  






Օձունի 1600-ամյա եկեղեցին վերջին տարիներին անմխիթար վիճակում էրամեն պահիբեկորներ և քարեր էին թափվումավելանում էր պատերի ճեղքերըԱվելի քան 7 տարի ՏերՎրթանեսը սպասավորում է այստեղհոգալով ոչ միայն համայնքի հոգևոր կարիքներնայլևհետևում եկեղեցու մաքրությանըբարեկարգ տեսքինՆրա մտահոգությունը հատկապես եկեղեցինօր առաջ կործանումից փրկելն էրՏեր Հոր երազանքը արդեն իրականություն է: 2011 թվականիցաղոթատունը վերանորոգման ընթացքի մեջ էՇինարարներն այս փուլում փոխում են ծածկասալերը, ներարկում առկա ճաքերը, վերացնում այն բոլոր վտանգները, որ կարող են խաթարել եկեղեցու հետագա պահպանման: Տեր Հոր փոխանցմամբ կատարվող աշխատանքները ընթանում են համաշխարհային բոլոր չափանիշներին համապատասխան:



 Վերականգնողական աշխատանքների ընթացքում դժվարություններ այդքան էլ չեն լինում: 12 վարպետները մանրակրկիտ աշխատում են` հաշվի առնելով ամեն մի մանրուք, որպեսզի չխաթարվի եկեղեցու արտաքին տեսքն ու պատմականությունը: Վերահսկողություն իրականացնում է նախագծի հեղինակ, ճարտարապետ Միշա Հակոբյանը, ով հաճախակի է այցելում սրբավայր ու անձամբ հետևում աշխատանքներին:
  Վարպետ Գարեգինն այստեղ է շինաշխատանքների առաջին իսկ օրից: Մոտ 30 եկեղեցիներ է ընկերների հետ վերականգնել: Նրա խոսքով, իրենք ամեն ինչ անելու են, որպեսզի սահմանված ժամկետներում ավարտին հասցնեն աղոթատան վերակառուցման աշխատանքները:
  Շինարարական աշխատանքների ընթացքում բազմաթիվ արժեքավոր իրեր են նաև հայտնաբերվում: Քարե և կերամիկական վաղ միջնադարյան սալիկներ, խաչքարերի քանդակազարդ բեկորներ, կուժ-կուլաններ ու այլ իրեր: Օրերս էլ մի թևավոր խաչքար է գտնվել, որի աջ թևի մի հատվածն այժմ պատմության թանգարանում է պահվում: Տեր Վրթանեսի խոսքով եկեղեցու բարեկարգման ավարտից հետո գտածոները որպես թանգարանային նմուշ, կպահվեն եկեղեցում:
  Օձունի աղոթատան ամբողջական վերականգնումը հավանաբար կավարտի հաջորդ տարիՇինաշխատանքները դեռ մեկ ամիս կշարունակվեն: Կդադարեցվեն աստիճանից ցածր ջերմաստիճանի պայմաններում և կվերսկսեն միայն գարնանը: Հիշեցնենք, որ Օձունի համալիրը վերկանգնվում է մասնավոր միջոցներով, համաձայն հուշագրի, որ ստորագրվել է Հայ եկեղեցու, Մշակույթի նախարարության և «Իմաստասեր Օձնեցի» հիմնադրամի միջև: Շինարարության ընթացքում եկեղեցական արարողությունները չեն դադարել:
հեղ. Վիկտորյա Կարապետյան
Ֆոտոշարքը Լ.Յոլչյանի

ԼՄ Ալավերդու տարածաշրջանի Մարց գյուղում օծվեց Սբ. Խաչ Աղոթատունը





¶áõ·³ñ³ó ûÙÇ ëñµ³í³Ûñ»ñÇÝ ûñ»ñë ³í»É³ó³í ¨ë Ù»Ï ÷áùñÇÏ Ù³ïáõé` ëå³ëí³Í ³Õáóï»ÕÇ ÂáõÙ³ÝÛ³ÝÇ ï³ñ³Í³ßñç³ÝÇ Ø³ñó ·ÛáõÕÇ µÝ³ÏÇãÝ»ñÇ Ñ³Ù³ñ: úñÑÝáõÃÛ³Ùµ ¶áõ·³ñ³ó ûÙÇ ³é³çÝáñ¹ µ³ñÓñ³ßÝáñÑ î»ñ ê»åáõÑ ³ñù»åÇëÏáåáë âáõÉçÛ³ÝÇ` ÝáÛ»Ùµ»ñÇ 2-ÇÝ Ï³ï³ñí»ó ·ÛáõÕÇ êµ Ê³ã Ù³ïáõéÇ ûÍÙ³Ý ³ñ³ñáÕáõÃÛáõÝÁ: ²ñ³ñáÕáõÃÛ³ÝÁ Ý»ñϳ ¿ÇÝ úÓáõÝÇ, ²É³í»ñ¹áõ ¨ ì³Ý³ÓáñÇ Ñá·¨áñ ѳÛñ»ñÁ, Ù³ïáõéÇ Ï³éáõóÙ³Ý µ³ñ»ñ³ñ ìñáõÛñ ¶³ÉëïÛ³ÝÁ, µ³½Ù³ÃÇí áõËï³íáñÝ»ñ ¨ ·ÛáõÕÇ Ñ³í³ï³íáñ µÝ³ÏÇãÝ»ñ:
Վ»ñçÇÝ ï³ñÇÝ»ñÇÝ ËáݳñÑí³Í »Ï»Õ»óÇÝ»ñÁ, Ù³ïáõéÝ»ñÁ Ù»Í Ù³ë³Ùµ í»ñ³Ï³éáõóíáõ٠ϳ٠í»ñ³Ýáñá·íáõÙ »Ý ѳÛ, ë³Ï³ÛÝ áã ѳ۳ëï³Ý³µÝ³Ï µ³ñ»ñ³ñÝ»ñÇ û·ÝáõÃÛ³Ùµ: êµ Ê³ã Ù³ïáõéÇ Ï³éáõóÙ³Ý ¹»åùÁ, ë³Ï³ÛÝ, áõñ³Ë³ÉÇ µ³ó³éáõÃÛáõÝÝ»ñÇó ¿ñ. µ³ñ»ñ³ñ ìñáõÛñ ¶³ÉëïÛ³ÝÁ ²É³í»ñ¹Ç ù³Õ³ùÇ µÝ³ÏÇã ¿, Ù³ïáõéÁ ϳéáõó»É ¿ Çñ ѳٻëï ÙÇçáóÝ»ñáí` Ç ÑÇß³ï³Ï ÏÝáç` ÝÝç»óÛ³É Üáñ³ ÐáíѳÝÝÇëÛ³ÝÇ: §ê³ ÇÙ Ýí»ñÝ ¿ سñó ·ÛáõÕÇÝ ¨ ÙÇ³Å³Ù³Ý³Ï ÇÙ Ñá·áõ ó³íÇ ³ÙáùáõÙÁ¦,- Ýß»ó µ³ñ»ñ³ñÁ:
Â»Ù³Ï³É ³é³çÝáñ¹Ý ûñÑÝ»ó Ý»ñϳݻñÇÝ, ßÝáñѳíáñ»ó Ýáñ ³ÕáóïáõÝ áõݻݳÉáõ ϳå³ÏóáõÃÛ³Ùµ` Ñáñ¹áñ»Éáí ³ÛÝ å³Ñ»É ³ãùÇ ÉáõÛëÇ å»ë: §ºÏ»Õ»óÇÝ ³åñáõÙ ¿ ¨ ßÝãáõÙ, »ñµ Ýñ³Ýáõ٠ϳ ³ÕáÃáÕÁ, ß³ñ³Ï³Ý »ñ·áÕÁ, ë³ÕÙáë ³ë³óáÕÁ, ÙáÙ í³éáÕÁ. »Ï»Õ»óÇÝ ß»Ý ¿ Çñ ѳí³ï³óÛ³ÉÝ»ñáí: ²Ûë ÷áùñÇÏ Ù³ïáõéÁ ¨ë ϳñáÕ ¿ ßÝã³íáñí»É µ³ñ»å³ßï Ù³ñó»óÇÝ»ñÇ ¨ áõñÇßÝ»ñÇ ³Ûó»ÉáõÃÛáõÝÝ»ñáí áõ áõËﳷݳóáõÃÛáõÝÝ»ñáí: î³ñ³ÏáõÛë ãáõÝ»Ù` ³Û¹å»ë ¿É ÏÉÇÝǦ,- ³ë³ó Ã»Ù³Ï³É ³é³çÝáñ¹Á:  

гí³ñï ûÍÙ³Ý ³ñ³ñáÕáõÃÛ³Ý` Ý»ñϳݻñÁ Ýáñ³ûÍ Ù³ïáõéÇ µ³Ïáõ٠׳߳ϻóÇÝ µ³ñ»ñ³ñÇ ÏáÕÙÇó Ù³ïáõóí³Í  áõËïÇ Ù³ï³Õ:

2.11.2013

Oծվեցին Մեցավան համայնքի Սբ. Գևորգ եկեղեցու խաչը և զանգը



















Èáéáõ Ù³ñ½Ç ػͳí³Ý ·ÛáõÕÇ µÝ³ÏÇãÝ»ñÇ Ñ³Ù³ñ ïáÝ ¿ñ: î³ßÇñÇ ï³ñ³Í³ßñç³ÝÇ ³Ûë ·ÛáõÕÁ, áñ ݳËÏÇÝáõÙ ÏñáõÙ ¿ñ Þ³Ñݳ½³ñ ³ÝáõÝÁ, áõÝÇ ßáõñç 160 ïáõÝ, ë³Ï³ÛÝ ·áñÍáÕ »Ï»Õ»óÇ Ïáõݻݳ ÙdzÛÝ Ùáï ųٳݳÏÝ»ñë: êµ ¶¨áñ· »Ï»Õ»óÇÝ, áñ ·ïÝíáõÙ ¿ ·ÛáõÕÇ Ï»ÝïñáÝ³Ï³Ý Ù³ëáõÙ, ßáõñç Ù»Ï ï³ñÇ ¿, ÇÝã í»ñ³Ï³éáõóÙ³Ý Ù»ç ¿: àõß ÙÇçݳ¹³ñÛ³Ý ³Ûë »Ï»Õ»óÇÝ ·ÛáõÕÇ ëÇñí³Í ëñµ³í³ÛñÝ ¿, áñÁ ËáñÑñ¹³ÛÇÝ ï³ñÇÝ»ñÇÝ ÷³Ï ¿ñ ·ÛáõÕÇ Ñ³í³ï³íáñ ÅáÕáíñ¹Ç ѳٳñ: ÊáñÑñ¹³ÛÇÝ ï³ñÇÝ»ñÇó Ñ»ïá »Ï»Õ»óÇÝ ³ñ¹»Ý ÏÇë³í»ñ íÇ׳ÏáõÙ ¿ñ. ï³ÝÇùÁ ÷Éí³Í, å³ï»ñÁ ϳݷáõÝ, µ³Ûó íݳëí³Í ¿ÇÝ: ØáëÏí³Û³µÝ³Ï µ³ñ»ñ³ñ »Õµ³ÛñÝ»ñ ²ñï³Ï, ²ñÃáõñ ¨ Ðáíë»÷ Ø»ÉùáÝÛ³ÝÝ»ñÇ ýÇݳÝë³íáñٳٵª »Ï»Õ»óÇÝ í»ñ¨³Ï³éáõóí»Éáõó Ñ»ïá ³Ûë ï³ñÇ Çñ ¹éÝ»ñÁ ϵ³óÇ ï³ñ³Í³ßñç³ÝÇ µÝ³ÏãáõÃÛ³Ý առջև: Հ³Ý¹Çë³å»ïáõÃÛ³Ùµ ¶áõ·³ñ³ó ûÙÇ ³é³çÝáñ¹ µ³ñÓñ³ßÝáñÑ î»ñ ê»åáõÑ ³ñù»åÇëÏáåáë âáõÉçÛ³ÝÇ, ûÍí»ó »Ï»Õ»óáõ êµ Ë³ãÁª áñå»ë å³Ñ³å³Ý ï³ñ³Í³ßñç³ÝÇ Ñ³í³ï³óÛ³ÉÝ»ñÇ, ¨ ½³Ý·Áª ǵñ¨ ³ñ¹³ñáõÃÛ³Ý áõ ³ëïí³Íå³ßïáõÃÛ³Ý Ï³ÝãáÕ Ññ³í»ñùª ³ÕáÃùÇ ¨ áõËïÇ:

úÍÙ³Ý ³ñ³ñáÕáõÃÛ³ÝÁ Ý»ñϳ ¿ÇÝ ï³ñ³Í³ßñç³ÝÇ Ñá·¨áñ ÑáíÇí î»ñ ²Ñ³ñáÝ ù³Ñ³Ý³ ¶ñÇ·áñÛ³ÝÁ, êï»÷³Ý³í³ÝÇ ï³ñ³Í³ßñç³ÝÇ ÑáíÇíÝ áõ ì³Ý³ÓáñÇ ù³Ñ³Ý³ ѳÛñ»ñÁ: îáÝ³Ï³Ý ³Ûë ûñí³Ý å³ïñ³ëïí»É ¿ÇÝ µ³ñ»ñ³ñÝ»ñÁ, ѳٳÛÝù³å»ïÁ, ½áõÛ· ¹åñáóÝ»ñÇ Ù³Ýϳí³ñÅÝ»ñÁ, ³ß³Ï»ñïáõÃÛáõÝÝ  áõ ·ÛáõÕÇ µÝ³ÏÇãÝ»ñÁ: êñµ³½³Ý гÛñÁ ûñÑÝ»ó Ý»ñϳݻñÇÝ ¨ ßÝáñѳíáñ»ó µáÉáñÇÝ ³Õáóí³ÛñÇ í»ñ³Ï³Ý·ÝÙ³Ý ³éÇÃáí, ÇÝãå»ë ݳ¨ ûñÑÝáõÃÛ³Ý áõ ßÝáñѳϳɳÝùÇ Ëáëù áõÕÕ»ó µ³ñ»ñ³ñÝ»ñÇݪ ß»ßï»Éáí, áñ §êµ ¶¨áñ· »Ï»Õ»óÇÝ ³Ûë ·ÛáõÕáõÙ ³é³çÇÝ í»ñ³ûÍíáÕ »Ï»Õ»óÇÝ ¿ ÉÇÝ»Éáõ  ¨ ³ÝϳëÏ³Í ³ÛÝ ²ëïÍá Ñ»ï ѳÕáñ¹³ÏóÙ³Ý ³Ý÷á˳ñÇÝ»ÉÇ ³ÕáóïáõÝ ¿, áõñ ÏѳٳËÙµí»Ý µáÉáñ Ýñ³Ýù, áíù»ñ ѳí³ï³ñÇÙ »Ý ùñÇëïáÝ»³Ï³Ý ³ñÅ»ùÝ»ñÇÝ, áíù»ñ ·Çï³ÏóáõÙ »Ý سÛñ ºÏ»Õ»óáõ ¨ ³½·Ç ÙdzëݳϳÝáõÃÛ³Ý ¹»ñÝ áõ Ý߳ݳÏáõÃÛáõÝÁ¦:


ÆÝãå»ë ³ë³óÇÝ Ù»Í³í³ÝóÇÝ»ñÁª §ì»ñç³å»ë Ù»Ýù ¿É áõÝ»ó³Ýù  Ù»ñ Ù»Í áõ Éáõë³íáñ »Ï»Õ»óÇÝ. ÏáõݻݳÝù ݳ¨ Ù»ñ áõËïÇ ûñÁ, ÏáõݻݳÝù ù³Ñ³Ý³, ä³ï³ñ³· ¨ ÏÝáõÝù…¦:
Թեմակալ առաջնորդը հավարդ արարողության օրհնեց Սբ.Մատաղը:
Ֆոտոշարքը Լ.Յոլչյանի
18.10.2013

ՕԾՎԵՑ ՏԱՇԻՐԻ ՏԱՐԱԾԱՇՐՋԱՆԻ ՄԵԾԱՎԱՆ
ԳՅՈՒՂԻ ՍԲ ԳԵՎՈՐԳ ԵԿԵՂԵՑԻՆ



Որքան էլ մեծ լինի մարդու հավատքն առ Աստված, հարկ է նրան ունենալ 

աղոթքի տուն, որը կլինի Աստծո հետ հաղորդակցվելու վայր, ուր ամենօրյա

աղոթքներով իր ուխտը կնորոգի Տիրոջ առջև: Եվ այս սկզբունքով այսուհետ

հոգևոր իրենց պետքերը հոգալու հնարավորություն կունեն նաև Մեծավան

համայնքի բնակիչները ևս:





























 
Սբ Գևորգ եկեղեցին ամենաշատ սիրված սրբավայրն է բնակիչների համար:

Ուշ միջնադարյան այս սրբավայրը թվում էր հավատացյալների առջև փակվել էր անդար: Խորհրդային տարիներին եկեղեցին օգտագործվել էր որպես կոլտնտեսության պահեստ, ապա դարձել կիսավեր, փլված տանիքով մոռացված մի շինություն: Այսօր սրբավայրը կրկին վեր է հառնում իր տեղում` նույն գեղեցկությամբ ու ճոխությամբ և դարձյալ հիացնում է բնակիչներին` արդեն նորակառույց զանգակատնով և բարեկարգված վիճակով: Մեկ ամիս առաջ, ձեռամբ Գուգարաց թեմի առաջնորդ բարձրաշնորհ Տեր Սեպուհ արքեպիսկոպոս Չուլջյանի, օծվեց եկեղեցու զանգակատան խաչն ու զանգը, իսկ այսօր, վերաօծվեց Սբ. Գևորգ եկեղեցին և իր դռները բացեց հավատավոր բնակիչների առջև: Եկեղեցու վերակառուցման և կահավորման աշխատանքների բարերարությունը ստանձեցին և ավարտին հասցրեցին մոսկվայաբնակ Արթուր, Հովսեփ և Արտակ եղբայրները` ի հիշատակ Մելքոնյան գերդաստանի: Գարնանը նախատեսվում է բարեկարգման աշխատանքները ավարտին հասցնել: Վերաօծման արարողությանը ներկա էին Վայքի թեմի առաջնորդ Տեր Զարեհ վարդապետ Կաբաղյանը, Տաշիրի տարածաշրջանի և Վանաձոր քաղաքի հոգևոր հայրերը, բարերար եղբայրներն իրենց ընտանիքներով, Լոռու մարզպետ Արթուր Նալբանդյանը, մարզային և քաղաքային իշխանությունների ներկայացուցիչներ, համայնքապետեր, Մեծավանի ու շրջակա գյուղերից հարյուրավոր բնակիչներ և ուխտավորներ տարբեր տարածաշրջաններից ու մարզերից: Պատարագիչն էր Վանաձորի Սբ Գրիգոր Նարեկացի առաջնորդանիստ եկեղեցու սպասավոր Տեր Ներսես քահանա Ղալայանը: Սրբազան հայրը շնորհակալություն հայտնեց բարերար Մելքոնյան ընտանիքին և շնորհավորեց ներկաներին` նոր ուխտատեղի, նոր սրբավայր ունենալու կապակցությամբ.ՙՍիրելի մեծավանցիներ, Աստծուն մերձենալու ճանապարհը անցնում է եկեղեցու միջոցով: Եկեղեցին հայի կյանքում հանդիսացել է այն հանգրվանը, ուր համախմբվել են իր զավակները, կրթվել, դաստիարակվել ու առաջնորդվել են դեպի հավիտենականություն, դեպի Աստված: Եվ դուք, սիրելի իմ հավատացյալներ, ճամփորդ եք այդ հավիտենականության՚,-նշեց թեմակալ առաջնորդը: Սրբազան հայրը օրհնեց բարերարներ Արթուր, Հովսեփ և Արտակ եղբայրներին ու նրանց ընտանիքներին և առ ի երախտագիտություն` ընթերցեց Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Հայրապետի օրհնության գիրը, որը և հանձնեց նրանց` նվիրելով մանրանկարիչ Լեւոն Զաքյանի ձեռքի աշխատանքները՝ Սբ. Աստվածածնի սրբապատկերներ: Համայնքի համար բացառիկ իրադարձություն էր այս տոնախմբումը, քանզի Սբ. Գևորգ եկեղեցու զանգերը երկար ընդմիջումից հետո կրկին ղողանջեցին, և սրբավայրի դռները բացվեցին հավատավոր հայորդիների առջև` թեմի ուխտավայրերի թվին ավելացնելով ևս մեկը:


Լոռու մարզպ Արթուր Նալբանդյանը իր խոսքում նշեց ,որ նախկինում Գուգարաց թեմում գործում էր 3 եկեղեցի այժմ ունենք 37 սա խոսում է Թեմակալ առաջնորդի աշխատանքի մասին եւ իր շնորհակալություն հայտնեց բարերարներն իրենց անձնանվեր նվիրումի համար: Հավարտ սրբազան արարողության` ներկաներին մատուցվեց երախտիքի և գոհության Սբ. մատաղ:

ֆոտոշարքը Լ.Յոլչյան 23.11.2013




http://lori.gov.am/news/item/2013/11/25/news/

ՏԵՂԵԿԱՏՎԱԿԱՆ ՀԱՐԹԱԿ

ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Վերաբացվեց Մեծավան գյուղի Սուրբ Գևորգ եկեղեցին

25.11.2013
Որքան էլ մեծ լինի մարդու հավատքն առ Աստված,անգնահատելի  է աղոթքի տուն ունենալու, Աստծո հետհաղորդակցվելու կարևորությունը: Այս  առումով նոյենբերի 24-ին աստվածահաճո նվեր ստացան Մեծավան համայնքիբնակիչները:
 Սբ. Գևորգ եկեղեցին ամենանվիրական սրբավայրն է եղել մեծավանցի հավատացյալների համարՀայաստանի խորհրդայնացման տարիներին ուշ միջնադարյան այս կառույցը ևս արժանացավ իր բախտակիցների ճակատագրին, վերածվեցկոլտնտեսության պահեստիհետո դարձավ կիսավեր ու մոռացված մի շինություն:
Այսօր սրբավայրը վեհությամբ  ու ճոխությամբ կրկին վեր է հառնում՝ արդենբարեկարգված, նորակառույց զանգակատնով,Մեկ ամիս առաջԳուգարաց թեմի առաջնորդՍեպուհ արքեպիսկոպոս Չուլջյանի ձեռամբ  օծվեց եկեղեցու զանգակատան խաչն ու զանգը,իսկ նոյեմբերի 24-ին վերաօծվեց ՍբԳևորգ եկեղեցին, իր դռները բացելով  հավատավորմեծավանցիների առջևԵկեղեցու վերակառուցման և կահավորման աշխատանքներիբարերարությունը, ի հիշատակ Մելքոնյան գերդաստանի, ստանձեցին և ավարտին հասցրեցինմոսկվայաբնակ ԱրթուրՀովսեփ և Արտակ եղբայրները:
Վերաօծման արարողությանը ներկա էին Վայքի թեմի առաջնորդ Տեր Զարեհվարդապետ ԿաբաղյանըՏաշիրի տարածաշրջանի և Վանաձոր քաղաքի հոգևոր հայրերը,բարերար եղբայրներն իրենց ընտանիքներովԼոռու մարզպետ Արթուր Նալբանդյանը,մարզային և քաղաքային իշխանությունների ներկայացուցիչներհամայնքապետեր,Մեծավանի ու շրջակա գյուղերից հարյուրավոր բնակիչներ և ուխտավորներ տարբերտարածաշրջաններից ու մարզերից:
Սրբազան հայրը շնորհակալություն հայտնեց բարերար Մելքոնյան ընտանիքին ևշնորհավորեց ներկաներիննոր ուխտատեղի  ունենալու կապակցությամբ:
Լոռու մարզպետ Արթուր Նալբանդյանը իր գոհունակությունն արտահայտելով եկեղեցու վերաբացման նախաձեռնողներից աստվածահաճո գործի  համար, նշեց,  որ եթե նախկին  3-ի փոխարեն այսօր  Գուգարաց թեմում գործում է 37  եկեղեցի, ապա դա Գուգարաց թեմի և թեմակալ առաջնորդի արգասավոր աշխատանքի վկայությունն է:
 Սրբազան արարողության ավարտին մատուցվեց սուրբ  մատաղ:


ԼՄ Ջրաշեն համայնքը ունի աղոթատան կարիգ


ԱՎԱՐՏՎԵՑԻՆ ՔՈԲԱՅՐԱՎԱՆՔԻ ՏԱՆԻՔԻ ՎԵՐԱՆՈՐՈԳՄԱՆ ԱՇԽԱՏԱՆՔՆԵՐԸ

30 Հոկտեմբերի 2013
Ավարտվեցին Քոբայրավանքի տանիքի վերանորոգման աշխատանքները
Օրեր առաջ ավարտվեցին Քոբայրավանքի տանիքի վերանորոգման աշխատանքները: Վերանորոգումն իրականացվել է «Օժանդակություն տեղական հաստատություններին՝ մշակութային ժառանգության պահպանման և վերանորոգման բնագավառում» ծրագրի շրջանակներում, որը ֆինանսավորվել է Իտալիայի արտաքին գործերի նախարարության կողմից և գործում է Հայաստանում մշակույթի նախարարության աջակցությամբ:
«Օժանդակություն տեղական հաստատություններին՝ մշակութային ժառանգությանպահպանման և վերանորոգման բնագավառում» ծրագրով նախատեսված էր նաև 2013թ.-ի օգոստոսին վերականգնել Քոբայրավանքի մատուռ-ավանդատան որմնանկերները, սակայն, ինչպես մասնագետներն են պնդում, խոնավության պատճառով դրանք տեխնիկապես անհնարէր վերականգնել: Այժմ, երբ մատուռի տանիքը նորոգված է, որմնանկարները կհասցնեն չորանալ, և արդեն հաջորդ տարի ամռանն իտալացի մասնագետները կշարունակեն որմնանկարների վերականգնման աշխատանքները:

ԱՄՐԱՑՄԱՆ ԱՇԽԱՏԱՆՔՆԵՐ՝ ՔՈԲԱՅՐԱՎԱՆՔՈՒՄ

15 Հոկտեմբերի 2013
Ամրացման աշխատանքներ՝ Քոբայրավանքում
Քոբայրի վանքում կրկին վերանորոգման աշխատանքներ են սկսվել: Վանքը մեծ հռչակ ունի իր բարձրարվեստ որմնանկարներով, որոնք զարդարում են նրա 4 շինությունները՝ մեծ եկեղեցին, մատուռ-ավանդատունը, սյունասրահը եւ զանգակատան տապանատունը։ Վերջին երկուսում մնացել են որմնանկարների միայն աննշան մասերը։ Մեծ եկեղեցում պահպանվել է միայն բեմի որմնանկարը։ Եղածն էլ չկորցնելու համար օգոստոսից ամրացման աշխատանքներ են սկսվել:



Գյուղ Արդվի

Այստեղ է կյանքի վերջին շրջանում առանձնացել և ճգնել սուրբ Հովհաննես Օձնեցի Իմաստասեր Կաթողիկոսը: Արդվի գյուղի Սբ Հովհաննես կամ Սրբանես վանքում է գտնվում սուրբի գերեզմանը;
Հայսմավուրքը Հովհաննես Օձնեցու հիշատակի օր է նշում ապրիլի 17-ը, ինչն էլ հիմք է տվել Մ. Օրմանյանին ապրիլի 17-ը համարել նրա մահվան օրը:

Լոռու մարզ. Ջրաշենի Ս. Նշան եկեղեցի

 Սպիտակի տարածաշրջանի ամենամեծ համայնքն է` Ջրաշենը: իր շքեղ բնության համար սկզբում անվանվել է Վարդի Նավ: Հիմնվել է 1828թվականին, երբ Մշո դաշտավայրից, հատկապես Խնուսից այստեղ են հաստատվել մի քանի ընտանիքներ: Հիմականում հացահատիկի և բանջարաբոստանային կուլտուրաների մշակությամբ զբաղվող ջրաշենցիներն ասում են, որ անձրևային տարիներին որոշ չափով դեռ կարելի է բերք հավաքել, իսկ երաշտին կորցնում են բերքի 50-60տոկոսը: Գյուղը մեծապես տուժել է 88թվականի ավերիչ երկրաշարժից: դպրոցի փլատակների տակ է մնացել 156աշակերտ: Եթե մի քանի տարի առաջ 840 աշակերտ ունեին՝ 34 դասարանով, այսօր դրա կեսն է մնացել: Պատճառը արտագաղթն է,-ասում  է դպրոցի տնօրենը: Դպրոցը վերջերս համալրվել է համակարգչային 2 դասասենյակով, ֆիզիկայի ու քիմիայի լաբորատորիաներով: գեղարվեստական գրականության պակաս կա Միայն: Գյուղի  բնակչությունը սրտնեղում է, որ եկեղեցական արարողությունների չեն կարող մասնակցել,   Սպիտակի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Հայր Ավետիքի ու մանկավարժների նախաձեռնությամբ երբեմն միայն ուխտագնացության են մեկնում  տարածաշրջանի սրբավայրեր: Դպրոցի տնօրեն Վաչագան Մխիթարյանը համայնքի համար խիստ կարևորում է եկեղեցի ունենալը: 
1884-ին կառուցված Ս. Նշան եկեղեցին խորհրդային տարիներին պահեստ է եղել և խոնավությունից ու երկրաշարժի հետևանքներից հիմնավորապես տուժել: 
 Տարածքի մաքրությունն ու պահպանությունը ստանձնած Վերգինե տատը եկեղեցու հարևանությամբ է բնակվում: Խնամքով պահում է իր բակում տեղադրված աղոթատան քարերը: Ամեն օր գյուղապետարան է գնում, հետաքրքրվում, թե երբ են  աղոթատուն կառուցելու:

Ջրաշենցիներն ամեն կիրակի 10 կմ ճանապարհ են անցնում՝ Սպիտակի Ս. Հարություն եկեղեցում Պատարագի մասնակցելու համար: Աղոթում են, որ օր առաջ բարերար գտնվի և ստանձնի Ս. Նշանի վերակառուցման աշխատանքները:

Հեղ. Վիկտորյա Կարապետյան



ԳՈՒԳԱՐԱՑ ԹԵՄՈՒՄ  ԱՅՍ ՏԱՐԻ ՎԵՐԱՕԾՎԵՑ
ԹՎՈՎ ՉՈՐՐՈՐԴ ԵԿԵՂԵՑԻՆ
 Շողակաթ ՀԸ
   Գուգարաց թեմում անցնող 15 տարիների ընթացքում` 1996-2012 թթ.,  նոր կառուցվել,  վերանորոգվել և վերակառուցվել են թվով 34 եկեղեցիներ / 9 նորակառույց, 25 վերանորոգված և վերակառուցված/: Ներկայումս թեմում կանոնավոր ծառայություն է մատուցվում գործող 39 եկեղեցիներում: Այս  տարի Լոռու մարզում վերաօծված  Մեծ Պարնի, Չկալով և Ձորագյուղ համայնքների եկեղեցիներին հաջորդեց Սուրբ Վարդան Զորավար եկեղեցու վերաօծումը Վանաձորում:
   Վանաձորի Սուրբ Վարդան Զորավար եկեղեցին գտնվում է քաղաքի  Խնձորուտ թաղամասում Տանձուտ գետի աջ ափին, գերեզմանոցի հարավային մասում: Սրբավայրը կառուցվել է 7-9-րդ դարերում, իսկ Խորհրդային շրջանում ծառայել է որպես պահեստ: 1857թ. եկեղեցին վերակառուցվել է, սակայն 1988թ. Սպիտակի աղետալի երկրաշարժի հետևանքով այն կրկին  դարձել էր վթարային: Տևական ժամանակ եկեղեցին մնացել էր խոնարհված ու լքված
   Եկեղեցին անդառնալի կորուստից փրկելու, այն սկզբնական նպատակին ծառայեցնելու և սրբազան արարողություններ կատարելու նպատակով Գուգարաց թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Տեր Սեպուհ  արքեպիսկոպոս Չույջյանի օրհնությամբ և հիմնադիր բարերարներ Մարտուն և Արեն Աղաբաբյանների նախաձեռնությամբ ու բարեպաշտ հավատացյալների աջակցությամբ այս տարի այն վերանորոգվեց: Հուլիսի 7-ին, ձեռամբ թեմակալ առաջնորդի,  օծվեց Սբ. Խաչը եվ զանգը և նորակառույց Զանգակատան տանիքին տեղադրվեց եկեղեցու բարձրադիր խաչ: Տարածքը բարեկարգվեց, գոյություն ունեցող  պատմական խաչքարերն առանձնահատուկ բծախնդրությամբ տեղադրվեցին եկեղեցու շրջակայքում, և եկեղեցին ուխտավայրին  վայել տեսք ստացավ:
   Նոյեմբերի 22-ին թեմակալ առաջնորդ Սեպուհ արքեպիսկոպոս Չուլջյանի ձեռամբ և թեմի հոգևոր դասի մասնակցությամբ օծվեցին Սուրբ Սեղանը, Խորանը և Մկրտության Սուրբ Ավազանը: Արարողության ավարտին նորաօծ եկեղեցում պատարագ մատուցեց  Տեր Ներսես քահանա Ղալայանը` մասնակցությամբ հոգևոր հովիվներ Տեր  Օհան,  Տեր Վահան և Տեր Սողոմոն քահանա հայրերի: Արարողությանը մասնակից էին մարզային, քաղաքային իշխանությունների ներկայացուցիչներ:
   Արարողության ավարտին Սրբազան Հայրն օրհնեց եկեղեցու վերակառուցման նախաձեռնողներ Մարտուն և Արեն Աղաբաբյաններին ու  բարեպաշտ հավատացյալներին` շնորհավորելով աղոթավայրի վերաօծման առթիվ, և առ ի երախտագիտություն` օրհնության գիր հանձնեց բարերարներին`  նվիրելով հայկական մանրանկար:
  Սրբազան Հայրը շնորհակալական խոսք ասաց եկեղեցու շինարարական աշխատանքներին իրենց նյութական ու բարոյական աջակցությունը ցուցաբերած բոլոր ազնիվ հայրենակիցներին, այդ թվում  նաև եկեղեցուն  սրբապատկերներ  նվիրաբերած անձանց` Ռոբերտ Ավալյանին, Արեն Աղաբաբայանին, Արմեն Վարդումյանին, Արմեն Պետունցին, Արամ Հախինյանին, Վահե Դոխոյանին, Արթուր Ղալայանին, ռուսաստանաբնակ Խաչատուր Սարգսյանին և նրանց ընտանիքներին:
Հավարտ  սրբազան  պատարագին  մասնակիցների  բարերարների կողմից մատուցվեց  երախտիքի  ու  գոհության մատաղ:
 ԱԽԹԱԼԱ 




Ախթալայի վանական համալիր , դարում հիմնադրված պարսպապատ վանական համալիր, գտնվում է ՀՀ Լոռու մարզի Ախթալա գյուղում` Երևանից 185 կմ հյուսիս: Ախթալայի վանական համալիրը Հայաստանի այն քակեդոնական վանքերից է, որի կառուցումը համընկնում է Հայաստանի Վերածնության շրջանի հետ: Ախթալայի վանական հուշարձանախմբում ներդաշնակ միահյուսվել են հայկական, վրացական ու բյուզանդական ճարտարապետության տարրերը: Ներկա տեսքով կառուցվել է Զաքարյան նախարարական տոհմի ներկայացուցիչ, հունադավանություն ընդունած Իվանե Զաքարյանի կողմից:


Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու պատերը նկարազարդված են հոյակապ, հրաշալի պահպանված որմնանկարներով: Որմնանկարները կատարվել են XIII դարում, երբ եկեղեցին վերափոխվեց քաղկեդոնականի: Որմնանկարներն իրենց գունային լուծումներով մոտենում են բյուզանդականին, սակայն թեմաների ընտրությունը զուտ հայկական է:
Ներկայումս Ախթալայի վանքն ունի ուխտագնացության օրեր` սեպտեմբերի 20-21, երբ վանք են այցելում հայեր, հույներ ու վրացիներ:
Եկեղեցու որմնանկարների ստորին շերտը վերաբերում է 11-րդ դարին: Գունազարդումը բնորոշ է բյուզանդական արվեստին, իսկ թեմատիկ լուծումները` հայկական մանրանկարչությանը: Իսկ 13-րդ դարում և հետո կատարված որմնանկարները հարազատ են բյուզանդական արվեստին: Դրանց մեծ մասն ունի հունարեն, մի մասն էլ` վրացերեն արձանագրություններ: Երկշերտ բարձրարվեստ որմնանկարները պատկերում են Հին եւ Նոր կտակարանների առանձին դրվագներ, սրբերի պատկերներ, այդ թվում` և Գրիգոր Լուսավորչի պատկերը: Խորանի գմբեթարդին Մարիամ Աստվածածինն է` գահին նստած, մանուկ Հիսուսը գրկին. (պահպանվել է որմնանկարի միայն մի մասը), նրանից ներքև հաղորդության` խորհրդավոր ընթրիքի տեսարանն է: Հիսուսը պատկերված է երկու անգամ` մերթ շրջված դեպի աջ և մերթ դեպի ձախ` առաքյալների հետ հացը կիսելիս:

 Պահպանվել են Պետրոս, Հովհաննես, Պողոս առաքյալների, Ղուկաս և Մատթեոս ավետարանիչների պատկերները:
Քիչ ավելի ներքևում ողջ հասակով պատկերված են սրբեր, ի թիվս որոնց` Հռոմի Սեղբեստրոս պապի, Հակոբ Տյառնեղբոր, Հովհան Ոսկեբերանի, Բարսեղ Մեծի, Գրիգոր Ա Լուսավորչի, Աթանաս Ալեքսանդրացու, Հռոմի Կլեմենտ (Կղեմես) պապի, Գրիգոր Սքանչելագործի, Կյուրեղ Ալեքսանդրացու, Գրիգոր Աստվածաբանի, Կիպրիանոս Կարթագենացու պատկերները:
Արևմտյան պատի որմնանկարներում պատկերված է երկնային արքայությունը, իսկ հյուսիսային պատին` Հիսուսի չարչարանքները, Կայիափա քահանայապետը ու հռոմեական կառավարիչ Պիղատոս Պոնտացին: Կամարները, միջնապատերն ու սյուները նույնպես պատկերազարդված են սրբագրային թեմաներով և սրբերի դիմապատկերներով: Որմնանկարների մի մասը վերականգնվել է:
Ախթալայի վանական համալիրում Սերգեյ Փարաջանովը նկարահանել է “Նռան գույնի” որոշ տեսարաններ:
Ֆոտոշարքը Տ.Վիգեն քհն Ղազարյանի
ՀԱՂՊԱՏԱՎԱՆՔ


Հաղպատի վանքը գտնվում է Հաղպատ գյուղում: Հաղպատ անունը ստուգաբանվում է որպես ամուր պատ, այն կապվում է նաեւ հաղբ` որոգայթ, ծուղակ բառի հետ: Հաղպատի վանքը հիմնադրվել է 976թ.-ին, Բագրատունի Աշոտ Գ-ի թագավորության ժամանակ։ Տեղադրված է կիրճերով եզերված սարահարթի վրա, որի մատույցները վերահսկել է այդ նպատակով կառուցված Կայանբերդը։ Համալիրի կազմում են Ս.Նշան տաճարը, երկու գավիթ, երեք փոքրաչափ եկեղեցի, երկու միջանցք-տապանատուն, սեղանատուն, գրատուն, զանգակատուն, մի քանի մատուռ-դամբարաններ և խաչքարեր։:
Համալիրը շրջապատված է աշտարակավոր պարսպով։ Նրա տարածքից դուրս են աղբյուրի շենքը և մի քանի փոքր եկեղեցիներ։ Համալիրի հնագույն եկեղեցին Ս.Նշանն է, որը կառուցել է Խոսրովանույշ թագուհին` 976-991թթ.-ին։ Տաճարին արևմուտքից կից է մեծ գավիթը, որ կառուցվել է XIIIդ. 10-ական թթ.` 1185թ.-ին իշխանուհի Մարիամի հիմնարկած տապանատան տեղում։ Գլխավոր տաճարից հյուսիս վանահայր Համազասպը 1257թ.-ին կառուցել է ընդարձակ մի գավիթ, այսպես կոչված, «Համազասպի շենքը», որը արևելքից կցված է ոչ մեծ, թաղածածկ եկեղեցու:
Հաղպատի վանքը X-XIIIդդ. Հայաստանի նշանավոր հոգևոր մշակութային կենտրոններից էր։ Այն Հայաստանի խոշորագույն վանքային համալիրներից է, որում առավել շեշտված ձևով են դրսևորված զարգացած միջնադարի հայ ճարտարապետության առանձնահատուկ գծերը` գեղատեսիլություն, շրջապատող միջավայրի հետ ներդաշնակ կապ: Համալիրն աչքի է ընկնում ինչպես առանձին հուշարձանների, այնպես էլ ընդհանուր բարձր արժանիքներով, հորինվածքային փայլուն մտահղացումներով, գեղարվեստական-ճարտարապետական կատարելությամբ:
Հիրավի, բնության եւ մարդկային արարչագործության հազվագյուտ ներդաշնակություն: Ալ. Շիրվանզադեն անցյալ դարի վերջերին այցելելով Հաղպատի վանք, իր տպավորություններն արտահայտել է հետեւյալ կերպ. "Ամեն անգամ նայելիս մեզ համար բացվում էին նոր եւ նոր գեղեցկություններ, քանդակագործության եւ ճարտարապետության հրաշալիքներ, եւ մենք հիանում էինք այն արվեստագիտությամբ, խելքով, իմաստով եւ, որ գլխավորն է, գեղարվեստական նուրբ ճաշակով, որոնցով օժտված են եղել մեր նախահայրերը տասնյակ դարեր մեզանից առաջ": XIIդ. 2-րդ կեսից XIVդ. Հաղպատի վանքը դարձել է Կյուրիկյան թագավորության թեմական կենտրոն, Սանահինից այստեղ է տեղափոխվել տեղական թագավորների տոհմական գերեզմանատունը։:

Վանքը բազմիցս ենթարկվել է ասպատակությունների, տուժել է երկրաշարժերից, որոնց մասին հիշատակում են պատմիչներն ու վիմագրողները: Թշնամական հրոսակախմբի հաժախակի կատարվող ասպատակությունները ստիպել են վանքի միաբանությանը մտածելու նաեւ պաշտպանական խնդիրների մասին: Դրանով է պայմանավորված վանքը ամրակուռ պարսպով շրջափակելը, վանքի մատույցներում պաշտպանական հուսալի հենակետեր ստեղծելը, շրջակա տարածքը եզերող ձորերում եւ ժայռոերի ծերպերում թաքստոցների ու ամրացված կացարանների հիմնումը:
Հաղպատի վանքը սերտորեն ընդհանրանում է իր հռչակավոր հարեւանի` Սանահինի վանքի հետ ոչբ միայն պատմական ճակատագրով ու ժամանակագրական մերձությամբ, այլեւ հորինվածքային գծերով հուշարձանների ազմով, ճարտարապետական-գեղարվեստական լուծումներով, կոնստրուկտիվ հնարքներով:
Մի քանի տարի կրոնավորի սքեմի տակ Հաղպատում է ապրել Սայաթ-Նովան։
Հաղպատ գյուղը միայն իր հռչակավոր վանքով չէ, որ հայտնի է: Այն ունի պատմական եւ հեղափոխական հարուստ անցյալ: Շատ անգամ են հաղպատցիները շրջակա գյուղերի բնակիչների հետ ետ մղել օտարերկրյա նվաճողների ասպատակությունները, բողոքի եւ զինված ապստամբության դրոշ պարզել ընդդեմ կալվածատերերի:

Սանահին
 Սանահինի միջնադարյան վանական համալիրը գտնվում է Հայաստանի Հանրապետության Լոռու մարզում, համանուն գյուղում, ներկայումս՝ Ալավերդի քաղաքի շրջագծում: Հնում մտնում էր Մեծ Հայքի Գուգարք աշխարհի (նահանգի) Տաշիր գավառի մեջ: 1996 թվականին ՄԱԿԳՄԿ-ի կողմից Հաղպատի վանքի հետ միասին ճանաչվել է համաշխարհային մշակութային ժառանգության մաս:
Սանահինի վանքը հիմնել է Հայոց թագավոր Աշոտ Գ Ողորմածը 966թ.-ին։ Սանահինը դարձել է Կյուրիկյանների վարչական կենտրոնը և տոհմական դամբարանը (մինչև XIIդ. կեսը), ինչպես նաև Կյուրիկյան թագավորության եկեղեցական թեմի առաջնորդ-եպիսկոպոսի աթոռանիստը (մինչև XIդ. կեսը)։ X-XIդդ. եղել է մշակութային կենտրոն, ունեցել բարձրագույն տիպի դպրոց, դրան կից հարուստ գրադարան:
XIIդ. վերջին Տաշիր գավառի կազմում Սանահինը դարձել է Զաքարյանների սեփականությունը և տոհմական հանգստարանը։ Սանահինը կրկին վերածվել է գիտամշակութային կենտրոնի, նվիրատվությունների հաշվին ձեռք բերել ընդարձակ կալվածքներ։
Սանահինի համալիրի կազմում են Ս.Աստվածածին և Ամենափրկիչ եկեղեցիները, 3 գավիթ, գրատունը, զանգակատունը, ակադեմիան, Ս.Գրիգոր փոքրաչափ եկեղեցին` մատուռը։:
Համալիրի հնագույն եկեղեցին` Ս.Աստվածածինը, կառուցվել է 928-944թթ.-ին։ Գմբեթավոր դահլիճ տիպի վաղագույն օրինակներից է։ Ներսում պահպանվել են որմնանկարների հետքեր։:

Ս.Աստվածածին եկեղեցուց հարավ Ամենափրկիչ եկեղեցին է վանքի գլխավոր տաճարը, որը 957-966թթ.-ին կառուցել է Աշոտ Գ Ողորմածի կինը` Խոսրովանույշը։ Հայ միջնադարյան քանդակագործության արժեքավոր օրինակ է հանդիսանում արևելյան ճակտոնապատի վերին մասի կտիտորական կոմպոզիցիան, ուր դեմառդեմ կանգնած Գուրգեն (Կյուրիկե) և նրա եղբայր` Անիի Սմբատ Տիեզերական թագավորները պահում են տաճարի մանրակերտը։ Հայկական միջնադարյան աշխարհիկ շինությունների եզակի նմուշ է վանքի ակադեմիան` Մագիստրոսի ճեմարանը։ Կառուցվել է Xդ. վերջին XIդ. սկզբին, Ս.Աստվածածին և Ամենափրկիչ եկեղեցիների միջև ընկած տարածքում։:
Գրատունը (կոչվել է նաև նշխարատուն) շենքերի խմբի հյուսիս-արևելյան անկյունում է։ Կառուցվել է 1063թ.-ին` Դավիթ Անհողինի դուստր Հրանուշ թագուհու միջոցներով։:
Գրատան հարավ-արևելյան անկյունին կից է Ս.Գրիգոր եկեղեցին (Xդ. վերջ)։:
Հորինվածքային տարբեր լուծումներ ունեն Սանահինի վանքի գավիթները։ Առավել պարզ է գրատան գավիթը, որը կառուցվել է XIIդ. վերջին - XIIIդ. սկզբին, գրատան հարավային պատին կից։ Ամենափրկիչ եկեղեցու գավիթը (ներքին գավիթ) կառուցվել է 1181թ.-ին (ճարտարապետ Ժամհայր)։ Այն չորս կենտրոնական, սյուներով գավիթների տիպի առավել վաղ օրինակներից է։ Հայկական գավիթների եզակի օրինակ է Ս.Աստվածածին եկեղեցու գավիթը (Մեծ գավիթ, Դրսի գավիթ), որը կառուցել է իշխան Վաչե Վաչուտյանը 1211թ.-ին։:

Մեծ գավթի հյուսիսային պատին կից է Սանահինի վանքի զանգակատունը (Հայաստանի հնագույն օրինակներից է)։ Կառուցվել է 1211-1235թթ.-ին։ Դեկորատիվ հարդարանքով հատկապես աչքի է ընկնում արևմտյան ճակատը։ Վանքի տարածքից դուրս պահպանվել են Ս.Հակոբ եկեղեցու ավերակները (թվագրվում է Xդ. 2-րդ կես), Ս.Հարություն եկեղեցին (XIIIդ. 1-ին քառորդ)։ Սանահինում պահպանվել են երկու աղբյուր, մեկը` նախկին գյուղամիջում (XIIդ. վերջ - XIIIդ. սկիզբ, երկկամար բացվածքով` թաղածածկ սրահ է), մյուսը` վանքի հյուսիսային պարսպապատին կից (1831թ. միակամար բացվածքով)։:
Միջնադարյան հայկական ճարտարապետության ինժեներական լավագույն կառույցներից է Սանահինի կամուրջը։ XIIդ. վերջին կառուցել է տվել Վանենի թագուհին։ Կամրջով է անցնում Սանահինի վանքը տանող ճանապարհը։ Միաթռիչք (թռիչքի երկարությունը 18,6մ), կամարակապ կամրջի աջակողմյան խելը բարձրադիր ժայռի վրա է, իսկ ձախակողմյանը` գետի ցածրադիր ափին, որի հետևանքով կամրջի այս կեսը զգալի վերելք ունի դեպի կենտրոն, իսկ մյուս կեսը հարթ է։ Կամրջի քարաշեն պատնեշի վրա առյուծների բարձրաքանդակներ են։:
Սանահինի համալսարանը (Սանահինի դպրոց), միջնադարյան Հայաստանի նշանավոր ուսումնա-դաստիարակչական և գրչության կենտրոն էր։ Հիմնադրվել է 966թ.-ին` Աշոտ Գ Ողորմածի կնոջ` Խոսրովանույշ թագուհու պատվերով։ XIդ. 1-ին կեսին դպրոցում բացվել են հռետորական, փիլիսոփայական, երաժշտական, բժշկական վարժարանները, դասավանդվել «յոթ ազատ արվեստներ», տոմար և այլ գիտություններ։:
Սանահինի համալսարանին կից ստեղծվել է նաև մատենադարան։ Այն ունեցել է հատուկ շենք, սակայն ապահովության համար ձեռագրերի մի մասը պահվել է անմատչելի քարայրներում։:
Սանահինում պահպանվել են ավելի քան 50 խաչքար` վանքի տարածքում, գերեզմանոցում, նախկին գյուղամիջում։ Հատկապես արժեքավոր են Գրիգոր Տուտեորդու (Ս.Հարություն եկեղեցու հյուսիսային պատի տակ, 1184թ., գործ` Մխիթար Կազմիչի) և Սարգսի (Ս.Աստվածածին եկեղեցու գավթի արևմտյան պատի տակ, 1215թ.) խաչքարերը, որոնք միջնադարյան Հայաստանի քանդակային արվեստի լավագույն նմուշներից են։:
Սանահինի արևելյան կողմում կանգուն են. Ս.Կարապետ եկեղեցին (Xդ. վերջ - XIդ. սկիզբ), արևմուտքում` բարձրադիր տեղում` Սարգսի մատուռը (XIIդ. վերջ - XIIIդ. սկիզբ)։:
   
  Սանահինի վանական համալիրը վերանորոգվում է 









Սանահինի վանական համալիրի վերանորոգման համար ՀՀ կառավարությունը տասնութ միլիոն դրամ է հատկացրել: Այս տարի կվերանորոգվի միայն տանիքը, իսկ վերանորոգչական հիմնական աշխատանքները կսկսվեն 2013թ. գարնանից: Սանահինի վանական համալիրը 1999թ. գրանցվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում` որպես մարդկության կողմից ստեղծված բացառիկ արժեք:

Վերաօծվեց Զորագյուղի Աբ. Աստվածածին      եկեղեցին


 








































 Լոռու մարզի ¶áõ·³ñùÇ տարածաշրջանի Òáñ³գյուղ ѳٳÛÝùի êµ. ²ëïí³Í³ÍÇÝ »Ï»Õ»óÇÝ Ï³éáõóí»É ¿ 1906Ã.-ին: ²ÛÝ ·ïÝíáõÙ ¿ ·ÛáõÕÇ Ñ³ñ³í-³ñ¨ÙïÛ³Ý Ù³ëáõÙ: Սրբատեղին մեծապես վնասվել էր 1988 թ.-ի ավերիչ երկրաշարժին: î¨³Ï³Ý Å³Ù³Ý³Ï »Ï»Õ»óÇÝ Ëáݳñí³Í ¿ñ, ·ÛáõÕÇ µÝ³ÏãáõÃÛáõÝÁ ½ñÏí³Í ¿ñ ѳٳï»Õ ³ÕáûÉáõ Ñݳñ³íáñáõÃÛáõÝÇó: ê³Ï³ÛÝ 2012Ã. »Ï»Õ»óÇÝ í»ñ³Ýáñá·í»ó ¨ ϳéáõóí»ó ¼³Ý·³Ï³ïáõÝ ÙáëÏí³Û³µÝ³Ï ¶³·ÇÏ ¨ ¶³éÝÇÏ Ü»ñëÇëÛ³Ý »Õµ³ÛñÝ»ñÇ µ³ñ»ñ³ñáõÃÛ³Ùµ: ê/Ã. ë»åï»Ùµ»ñÇ 27-ÇÝ Գուգարաց թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Տեր Սեպուհ արքեպիսկոպոս Չուլջյանի Ó»é³Ùµ ï»ÕÇ áõÝ»ó³í »Ï»Õ»óáõ êáõñµ ʳãÇ ¨ ¼³Ý·Ç ûÍÙ³Ý ³ñ³ñáÕáõÃÛáõÝÁ: 


ÐáÏï»Ùµ»ñÇ 25-ÇÝ ¶áõ·³ñ³ó ûÙÇ ²é³çÝáñ¹ ¶»ñ³ßÝáñÑ ê»åáõÑ ³ñù»åÇëÏáåáë âáõÉçÛ³ÝÇ Ó»é³Ùµ ¨ ûÙÇ Ñá·¨áñ ¹³ëÇ Ù³ëݳÏóáõÃÛ³Ùµ ûÍí»ó êáõñµ ê»Õ³ÝÁ, Êáñ³ÝÁ ¨ ØÏñïáõÃÛ³Ý êáõñµ ²í³½³ÝÁ: ²ñ³ñáÕáõÃÛ³Ý ³í³ñïÇÝ Ýáñ³ûÍ »Ï»Õ»óáõÙ å³ï³ñ³· Ù³ïáõó»ó ì³ñ¹³µÉáõñÇ ¨ ï³ñ³Í³ßñç³ÝÇ Ñá·¨áñ ÑáíÇí î. Ø»ñáõÅ³Ý ùÑÝ. êáÕáÛ³ÝÁ~  Ù³ëݳÏóáõÃÛ³Ùµ Ñá·¨áñ ÑáíÇíÝ»ñ î.ì³Ñ³Ý ¨ î.êáÕáÙáÝ ù³Ñ³Ý³ ѳÛñ»ñÇ:    Արարողությանը ներկա էին գյուղապետը, ѳٳÛݳù³å»ï»ñ, Òáñ³գյուղ գյուղի դպրոցի ուսուցչական կազմը, աշակերտներ, բազմաթիվ ուխտավորներ ¨ հավատացյալներ
Սրբազան Հայրը օրհնեց »Ï»Õ»óáõ µ³ñ»ñ³Ý»ñ ¶³·ÇÏ ¨ ¶³éÝÇÏ Ü»ñëÇëÛ³Ý »Õµ³ÛñÝ»ñÇÝ,  Çñ»Ýó µ³ñ»å³ßï ÙáñÁ, գյուղի բնակիչներին և բոլոր ներկաներին` շնորհավորելով  աղոթավայրի վերաօծման առիթով, և առ ի երախտագիտություն` úñÑÝáõÃÛ³Ý ·Çñ ѳÝÓÝ»ó բարերար »Õµ³ÛñÝ»ñին` նվիրեÉáí ²í»ïÙ³Ý ¨ ÐÇëáõëÇ ºñáõë³Õ»Ù ÙáõïùÁ պատկերող մանրանկարÝ»ñ:
гٳÛÝùÇ Ñ³Ù³ñ µ³ó³éÇÏ Çñ³¹³ñÓáõÃÛáõÝ ¿ñ ³Ûë ïáݳËÙµáõÙÁ, ù³Ý½Ç êµ. ²ëïí³Í³ÍÇÝ »Ï»Õ»óáõ ½³Ý·»ñÁ »ñϳñ ÁݹÙÇçáõÙÇó Ñ»ïá ÏñÏÇÝ ÕáÕ³Ýç»óÇÝ, ¨ ëñµ³í³ÛñÇ ¹éÝ»ñÁ µ³óí»óÇÝ Ñ³í³ï³íáñ ѳÛáñ¹ÇÝ»ñÇ ³éç¨:
Հավարտ սրբազան արարողության` ներկաներին մատուցվեց երախտիքի ու գոհության մատաղ:

                                           Շողակաթ  ՀԸ 26.10.2012
Դիվան Գուգարաց թեմի 25.10.2012


«Մարզպետարանի ժամ» հաղորդում 29.10.2012

Վերաօծվեց Մեծ Պարնի գյուղի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին
 Ձեռամբ Գուգարաց թեմի առաջնորդ Բարձրաշնորհ Տեր Սեպուհ արքեպիսկոպոս Չուլջյանի  կատարվեց  Մեծ Պարնի գյուղի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցու վերաօծման արարողությունը:  Սրբազան արարողությանը մասնակցում էին նաև Սպիտակի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Տեր Ավետիք աբեղա Սողոմոնյանը և Վանաձորի հոգևոր հովիվ Տեր Վահան քահանա Ազարյանը: Ի դեպ, Եկեղեցու Սուրբ Խաչի և զանգի օծումը կատարվել էր 2012թ-ի օգոստոսի 9-ին:


Սուրբ Գր. Լուսավորիչ եկեղեցին 19-րդ դարի գյուղամիջյան կառույց է: Սրբատեղին մեծապես վնասվել էր 1988 թ.-ի ավերիչ երկրաշարժին: Գյուղի բնակչությունը /թիվը հասնում է 2060-ի/  տևական ժամանակ զուրկ էր եկեղեցուց: Արձագանքելով գյուղի բնակչության խնդրանքին` եկեղեցին նորոգելու և  սրբազան արարողություններ կատարելու նպատակով, Գուգարաց թեմի առաջնորդ Բարձրաշնորհ Տեր Սեպուհ արքեպիսկոպոս Չուլջյանի օրհնությամբ և  եկեղեցու բարերար <Ռոբշին>  ՍՊԸ տնօրեն Ռոբերտ Օխանյանի նախաձեռնությամբ 2011 թ.-ին սկսվեցին  եկեղեցու վերանորոգման աշխատանքները: Ամբողջությամբ ամրացվեցին եկեղեցու հիմքները, փոխվեցին տանիքի ծածկասալերը, տեղադրվեց Սուրբ Սեղանը, բարեկարգվեց և հրապուրիչ տեսքի եկավ եկեղեցու տարածքը:  Կառուցվեց նոր զանգակատուն, որը առանձահատուկ շուք հաղորդեց գյուղի ճարտարապետական տեսքին: 





Եկեղեցու վերաօծմանը  մասնակցելու էին եկել գյուղի բարեպաշտ բնակիչները, գյուղապետը, դպրոցի տնօրինությունն ու աշակերտությունը և ուխտավորներ: Հանդիսավոր արարողությանը ներկա էին նաև Լոռու մարզպետը և Երևանից ժամանած գործարարներ, մտավորականներ և հասարակական գործիչներ: Սրբազան Հայրը օրհնեց ներկաներին և շնորհավորեց  աղոթավայրի վերանորոգման առիթով, նաև` օրհնության և  շնորհակալական խոսք հղեց եկեղեցու բարերար Ռոբերտ Օխանյանին:  





 Եկեղեցուն Սրբազան սկիհ նվիրաբերեցին Լոռու մարզպետ Արթուր Նալբանդյանը և ոստիկանապետ Անուբախ Համբարյանը: Ի հիշատակ իրենց ծնողների` սրբապատկերներ նվիրաբերեցին ·áñͳñ³ñ ÜáñÇÏ ¸³ÝÇ»ÉÛ³Ýը, ßÇݳñ³ñ ØÏñïÇã ȳٵ³ñÛ³Ýը, гÙÉ»ï ÞÇñáÛ³Ýը ¨ Øݳó³Ï³Ý ʳã³ïñÛ³Ýը:  Եϻջóáõ µ³ñ»ñ³ñ èáµ»ñï ú˳ÝÛ³ÝÇ բարերարությամբ եկեղեցին ապահովվեց նաև սրբապատկերներով  և  այլ  կահավորանքով:    
Արարողության ավարտին բարերարի կողմից ներկաներին մատուցվեց երախտիքի ու գոհության մատաղ: Մեծ պարնեցիները սիրով և հավատով մասնակցեցին  հոգեպարար արարողությանը`  հայցելով  Բարձրյալից գործոց հաջողություն, առողջություն և խաղաղություն համայն հայ ժողովրդին:
ՏԵՂԵԿԱՏՈՒ. Լոռու մարզի  Սպիտակի տարածաշրջանի Մեծ Պարնի գյուղի տարածքում կա 5 սրբատեղի`  Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ  եկեղեցին  և  չորս այլ մատուռներ` Միջնադարյան Սուրբ Փրկիչ, վերականգնվել է 2012թ-ին,  2010թ-ին կառուցված նորշեն մատուռը,  18-19-րդ դդ. կառուցված Վանքաձորը, և  գյուղից 500 մետր հյուսիս, բլրի վրա գտնվող 13-14 դդ. կառուցված Սուրբ Սարգիս մատուռը:    
                                              ՇՈՂՈԿԱԹ ՀԸ  1.10.2012
                                               ՇԱՆԹ ՀԸ  1.10.2012



 Օծվեց Ձորագգյուղի Սբ.Աստվածածին եկեղեցու Սբ.Խաչը եւ Զանգը
Լոռու մարզի  Գուգարքի տարածաշրջանի Ձորագյուղ համայնքի տարածքում կա 2 սրբատեղի`  13-րդ դարի գյուղամիջյան կիսավեր եկեղեցին  և  Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին:
Սուրբ Աստվածածինը կառուցվել է 1906 թ.-ին  գյուղի հարավ-արևմտյան մասում: Սրբատեղին մեծապես վնասվել էր 1988 թ.-ի ավերիչ երկրաշարժին: Տևական ժամանակ եկեղեցին խոնարհված էր, գյուղի բնակչությունը /թիվը հասնում է 233-ի/  զուրկ էր եկեղեցուց:



Արձագանքելով գյուղի բնակչության խնդրանքին` եկեղեցին նորոգելու և  սրբազան արարողություններ կատարելու նպատակով,  Գուգարաց թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Տեր Սեպուհ արքեպիսկոպոս Չուլջյանի օրհնությամբ մոսկվայաբնակ բարերարներ  Գագիկ և Գառնիկ Ներսիսյան եղբայրները անձամբ նախաձեռնեցին եկեղեցու վերակառուցման հովանավորությունն ու ղեկավարեցին աշխատանքները:




2012թ-ի սեպտեմբերի 27-ին, ձեռամբ Գուգարաց թեմի առաջնորդ Բարձրաշնորհ Տեր Սեպուհ արքեպիսկոպոս Չուլջյանի  կատարվեց Ձորագյուղի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու Սուրբ Խաչի և Զանգի օծման արարողությունը:  Սրբազան արարողությանը մասնակցում էին նաև Վանաձորի հոգևոր հովիվ Վահան քահանա Ազարյանը: Ներկա էին գյուղի բարեպաշտ բնակիչները,  ԱԺ պատգամավոր Կարեն Սարիբեկյանը, գյուղապետը, դպրոցի աշակերտությունը և ուխտավորներ: Թեմակալ Առաջնորդը օրհնեց ներկաներին և շնորհավորեց  աղոթավայրի վերանորոգման առիթով, նաև`  շնորհակալական խոսք հղեց եկեղեցու բարերար Գագիկ և Գառնիկ Ներսիսյան եղբայրներին:


Արարողության ավարտին բարերարի կողմից ներկաներին մատուցվեց երախտիքի ու գոհության մատաղ: 
Ֆոտոշարքը ՝ Լ.Յոլչյան

Իտալացի մասնագետները եկեղեցում ճեղքաչափեր կտեղադրեն



    <+3 ՀԸ  4.10.2012
Օձունի եկեղեցու գմբեթարդի ամրակացում










Ֆոտոշարքը ՝ Տ.Վրթանես քհն Բաղալյան
Գտածոներ Օձունի վերականգնման ժամանակ

Դիվան  Գուգարաց թեմի
Վանաձոր  «ՄԻԳ» ՀՌԸ  հեռարձակած տեսանյութը  17.09.2012 
Սկսվել է Օձունի եկեղեցու վերականգնման աշխատանքները
  Լոռու մարզի Օձուն գյուղի անդորրը վերջին օրերին խախտել են Սուրբ  Աստվածածին եկեղեցու վերականգնման աշխատանքներն իրականացնող շինարարները: 1600-ամյա եկեղեցին վերջին տարիներին անմխիթար վիճակում էր. ամեն պահի բեկորներ և քարեր էին թափվում, ավելանում էր պատերի ճեղքերը: Գյուղի քահանայի` Տ. Վրթանեսի մտահոգությունը եկեղեցին օր առաջ կործանումից փրկելն էր: Տարիների նրա երազանքն այսօր արդեն իրականություն է:
Նախագիծն իրականացվում է մասնավոր միջոցներով` համաձայն հուշագրի, որ ստորագրվել է Հայ առաքելական եկեղեցու, ՀՀ Մշակույթի նախարարության և «Հովհաննես Իմաստասեր Կաթողիկոս Օձնեցի» բարեգործական հիմնադրամի միջև: Վերականգնումը կատարում է «ԼևԳուկ» մասնագիտացված ընկերությունը, որը մայիսին մրցույթի հաղթող ճանաչվեց:
                                              Դիվան Գուգարաց թեմի 27.07.2012
            << Ֆորտունա >>   Լոռու Մարզային  ՀԸ հեռարձակած տեսանյութը  21.08.2012
Մեծ Պարնի գյուղի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցու Սուրբ Խաչի և զանգի օծումը
 
Լոռու մարզի  Սպիտակի տարածաշրջանի Մեծ Պարնի գյուղի տարածքում կա 5 սրբատեղիՍուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ  եկեղեցին  և  չորս այլ մատուռներ` Միջնադարյան Սուրբ Փրկիչ, վերականգնվել է 2012թ-ին2010թ-ին կառուցված նորշեն մատուռը,  18-19-րդ դդ. կառուցված Վանքաձորը, և  գյուղից 500 մետր հյուսիս, բլրի վրա գտնվող 13-14 դդ կառուցված Սուրբ Սարգիս մատուռը:    
Արձագանքելով գյուղի բնակչության խնդրանքին` եկեղեցին նորոգելու և  սրբազան արարողություններ կատարելու նպատակով, Գուգարաց թեմի առաջնորդ Բարձրաշնորհ Տեր Սեպուհ արքեպիսկոպոս Չուլջյանի օրհնությամբ և  եկեղեցու բարերար <Ռոբշին>  ՍՊԸ տնօրեն Ռոբերտ Օխանյանի խաչքավորությամբ 2011թ-ին սկսվեցին  եկեղեցու վերանորոգման աշխատանքները: Նորովի կառուցվեց զանգակատուն,  եկեղեցու հիմքներն ամբողջությամբ ամրացվեցին, փոխվեցին տանիքի ծածկասալերը, տեղադրվեց Սուրբ Սեղանը, բարեկարգվեց և հրապուրիչ տեսքի եկավ եկեղեցու տարածքը, որը ծառայելու է իբրև հանգստի գոտի:
2012թ-ի Օգոստոսի 9-ին, հինգշաբթի օրը, ժամը 10.30-ին  ձեռամբ Գուգարաց թեմի առաջնորդ Բարձրաշնորհ Տեր Սեպուհ արքեպիսկոպոս Չուլջյանի  կատարվեց  Մեծ Պարնի գյուղի  Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցու Սուրբ Խաչի և Զանգի օծման արարողությունը:  Ներկա էին գյուղի բարեպաշտ բնակիչները, գյուղապետը, դպրոցի տնօրենը և ուխտավորներ: Սրբազան Հայրը օրհնեց ներկաներին և շնորհավորեց  աղոթավայրի վերանորոգման առիթով, նաև`  շնորհակալական խոսք հղեց եկեղեցու բարերար Ռոբերտ Օխանյանին:  Արարողության ավարտին բարերարի կողմից ներկաներին մատուցվեց երախտիքի ու գոհության մատաղ: Մեծ պարնեցիները սիրով և հավատով մասնակցեցին  հոգեպարար արարողությանը`  հայցելով  Բարձրյալից գործոց հաջողություն, առողջություն և խաղաղություն համայն հայ ժողովրդին:
Եկեղեցու վերաօծման արարողությունը տեղի է ունենալու 2012 թ.-ի աշնանը: Գյուղի բնակչության զբաղվածության ոլորտը դաշտավարությունն է և անասնապահությունը: Հիմնականում արտադրվում է հացահատիկ, կարտոֆիլ, ինչպես նաև կազմակերպված ֆերմերային սերմնաբուծական երկու տնտեսություների շնորհիվ արտադրվում է հացահատիկի և կարտոֆիլի  սերմացուն: Գյուղում գործում է հանրակրթական մեկ դպրոց` 13 դասարանով, աշակերտների թիվը հասնում է 264-ի:  Գործում է նաև մեկ գրադարան:
      Օծվեց Վանաձորի Խնձորուտ թաղամասի                  Սբ. Վարդան եկեղեցու խաչը  
                        
Վանաձորի Խնձորուտ թաղամասի Սբ. Վարդան Զորավարի անունը կրող եկեղեցին ժողովրդական հանգանակությամբ վերջին անգամ վերակառուցվել է 1857թ.-ին: Մինչ վերջերս եկեղեցին համարվում էր  Վանաձորի վարչական տարածքում գտնվող առավել վտանգված հուշարձաններից մեկը: Խորհրդային տարիներին եկեղեցին օգտագործվել է որպես պանրի պահեստարան, մարագ և այլ նպատակներով, որի արդյունքում տարբեր ժամանակներում կատարվել են ձևափոխություններ, ինչը և՜  պատերի, և՜ տանիքի թուլացման  պատճառներից մեկն է հանդիսացել: Եկեղեցին էապես վնասվել է նաև 1988թ.-ի ավերիչ  երկրաշարժից: 2011թ-ին ուժեղ քամու և անձրևների հետևանքով փլուզվել էր արդեն իսկ վնասված եկեղեցու երկթեք տանիքը: Խիստ մտահոգիչ էր դարձել արևմտյան և հարավարևմտյան պատերի միջև առաջացած ճեղքվածքը, որով և մեծացել էր փլուզման վտանգը:   
 
Եկեղեցու փլուզումը կանխելու և սրբազան արարողություններ կատարելու նպատակով Գուգարաց թեմի առաջնորդ  Գերաշնորհ Տեր Սեպուհ արքեպիսկոպոս Չուլջյանի օրհնությամբ և նախաձեռնությամբ Խնձորուտի թաղապետ Մարտուն Աղաբաբյանի սկսվեցին ամրակայման և վերականգնման  աշխատանքները:  
Համաձայն նախնյաց ավանդության Սուրբ Վարդան Զորավար եկեղեցու վերանորոգչական աշխատանքներին իրենց` նյութական ու բարոյական աջակցությունն են ցուցաբերում հասարակության բոլոր խավերը` ըստ հնարավորության և կարողության:
Սույն թվականի հուլիսի 7-ին, ձեռամբ թեմակալ առաջնորդի, օծվեց և տանիքին տեղադրվեց եկեղեցու բարձրադիր խաչը: Արարողությանը ներկա էին քաղաքապետը և համայնքի բարեպաշտ բնակիչները: Արարողության ավարտին Սրբազան Հայրը օրհնեց ներկաներին և շնորհավորեց  աղոթավայրի վերանորոգման առիթով:
Սրբազան Հայրը շնորհակալական խոսք հղեց եկեղեցու վերականգնման աշխատանքներին իրենց մասնակցությունը ցուցաբերած բոլորին, այդ թվում` կոփածո մետաղական բարձրադիր խաչը նվիրաբերած Լոռու մարզի անվտանգության վարչության պետ Ռոբերտ Ավալյանին:
Հավարտ Խաչի օծման արարողության` ներկաներին մատուցվեց երախտիքի ու գոհության մատաղ:
Եկեղեցու վերաօծման մասին առաջիկա ամիսներին ազգաբնակչությանը համապատասխան տեղեկատվություն կհաղորդվի:
 
Վերաօծվեց Մեծ Պառնի  գյուղի   Սբ. Փրկիչ մատուռը
                    Հուլիսի  8-ին Լոռու մարզի  Սպիտակի տարածաշրջանի Մեծ Պառնի գյուղից 1.5 կմ արևմուտք գտնվող Սբ. Փրկիչ մատուռը  վերաօծվեց ձեռամբ Գուգարաց թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Տեր Սեպուհ արքեպիսկոպոս Չուլջյանի:  Մատուռը վերջին անգամ վերակառուցվել է 1884թ-ին, սակայն ենթադրվում է, որ այն միջնարդարյան կառույց է, որը փլուզվել  էր 1988թ-ի ավերիչ երկրաշարժից: Մատուռի վերանորոգման հովանավորչությունը ստանձնել  էին  գյուղի բնակիչներ  Շահեն Գրիգորյանը  և  Շահեն Քոսյանը:   Միջոցառմանը  ներկա  էին տարածաշրջանի երեք գյուղերի գյուղապետեր և հավատացյալներ:
 
Արարողության ավարտին Սրբազան Հայրը օրհնեց ներկաներին և շնորհավորեց  աղոթավայրի վերանորոգման առիթով, նաև`  շնորհակալական խոսք հղեց եկեղեցու վերականգնման աշխատանքներին իրենց մասնակցությունը ցուցաբերած  բնակիչներ Շահեն Գրիգորյանին և Շահեն Քոսյանին:
 Հավարտ Խաչի օծման արարողության` ներկաներին մատուցվեց երախտիքի ու գոհության մատաղ:



Վերաօծվեց Չկալով գյուղի Սուրբ  Աստվածածին եկեղեցին


Լոռու մարզի Թումանյանի տարածաշրջանի Չկալով գյուղի 1862թ-ին վերակառուցված Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, որն իրենից ներկայացնում է երկթեք կտուրով միանավ եկեղեցի, ժամանակի և բնական ազդեցությունների հետևանքով ֆիզիկապես մաշվել և քայքայվել էր: Կղմինդրով և ազբոշիֆերներով կառուցված տանիքի որոշ հատվածներում առաջացել էին  բացվածքներ և անցքեր, որոնցից անձրևաջրերը ներս էին թափանցում, քայքայում պատերը, ողողում եկեղեցու սրահը:

Արձագանքելով գյուղի բնակչության խնդրանքին` եկեղեցու փլուզումը կանխելու և սրբազան արարողություններ կատարելու նպատակով, Գուգարաց թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Տեր Սեպուհ արքեպիսկոպոս Չուլջյանի օրհնությամբ` ԱԺ պատգամավոր Կարեն Սարիբեկյանը անձամբ նախաձեռնեց եկեղեցու վերակառուցման հովանավորությունն ու ղեկավարեց  աշխատանքները` հիմնովին փոխվեց  ծածկը,  ամրակայվեցին հիմնապատերը, կառուցվեց խորանն ու Սուրբ Սեղանը, կատարվեցին  տարածքի   հսկայածավալ մաքրման աշխատանքներ, սալապատվեց, պարսպապատվեց եկեղեցու և դպրոցի շրջապատը, եկեղեցուն կից վերակառուցվեց  հովվատունը, քանդակազարդ շքեղ դուռը առանձնահատուկ տեսք հաղորդեց եկեղեցուն: Իրականացվեցին ներքին հարդարման, կահավորման  և տարածքի բարեկարգման աշխատանքները: Սույն թվականի հուլիսի 4-ին, ձեռամբ թեմակալ առաջնորդի, օծվեց և տանիքին տեղադրվեց եկեղեցու բարձրադիր խաչը:































Հոկտեմբերի 20-ին ձեռամբ թեմակալ առաջնորդ Սեպուհ արքեպիսկոպոս Չուլջյանի  կատարվեց Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու վերաօծման արարողությունը:  ì»ñ³ûÍÙ³Ý ³ñ³ñáÕáõÃÛ³ÝÁ Ù³ëݳÏó»óÇÝ ì³Ý³ÓáñÇ Ñá·¨áñ ÑáíÇíÝ»ñ î. ì³Ñ³Ý ¨ î. úÑ³Ý ù³Ñ³Ý³ ѳÛñ»ñÁ: ä³ï³ñ³·ÇãÝ ¿ñ î. úÑ³Ý ³í³· ù³Ñ³Ý³ Èáõë³ñ³ñÛ³ÝÁ:



Արարողությանը ներկա էին Լոռու ÷áËմարզպետը,պատգամավորներ, γñ»Ý ê³ñǵ³»ÏÛ³ÝÇ ½ÇݳÏÇó ÁÝÏ»ñÝ»ñÁ, հյուրեր Երևանից, բազմաթիվ ուխտավորներ, Չկալովի գյուղապետը, ѳٳÛݳù³å»ï»ñÁ, գյուղի դպրոցի ուսուցչական կազմը, աշակերտներ, հավատացյալներ


Արարողության ավարտին Սրբազան Հայրը օրհնեց բարերար Կարեն Սարիբեկյանին,  գյուղի բնակիչներին և բոլոր ներկաներին` շնորհավորելով  աղոթավայրի վերաօծման առիթով, և առ ի երախտագիտություն úñÑÝáõÃÛ³Ý ·Çñ ѳÝÓÝ»ó բարերարին` նվիրեց Ù»ñ îÇñáç ä³Ûͳé³Ï»ñåáõÃ۳ݠ ËáñÑáõñ¹Á  պատկերող մանրանկարչություն:




Սրբազան Հայրը շնորհակալական խոսք ասաց նաև եկեղեցուն սրբապատկերներ և գորգեր նվիրաբերած Լոռու մարզպետ Արթուր Նալբանդյանին, Վանաձորի քաղաքապետ Սամվել Դարբինյանին, Լոռու մարզի ոստիկանապետ Անուբախ Համբարյանին, Լոռու մարզի փոխմարզպետ Արսեն Դարբինյանին, Լոռու մարզպետարանի աշխատակազմի քաղաքաշինության վարչության պետ Արմեն Ջանազյանին ու կրթության վարչության պետ Մինաս Սայադյանին

Հավարտ սրբազան արարողության` ներկաներին մատուցվեց երախտիքի ու գոհության մատաղ:


 Լուսանկարները Վահան Աբրահամյանի եվ Լիլիթ Յոլչյանի
                          ԴԻՎԱՆ ԳՈՒԳԱՐԱՑ ԹԵՄԻ 20.10.2012


 Մարզպետարանի Ժամ հաղորդումից 22.10.2012
             Սբ. Խաչի օծում Չկալով համայնքում

Լոռու մարզի Թումանյանի տարածաշրջանի  Չկալով գյուղի 1862թ-ին վերակառուցված Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, որն իրենից ներկայացնում է երկթեք կտուրով միանավ եկեղեցի, ժամանակի և բնական ազդեցությունների հետևանքով ֆիզիկապես մաշվել և քայքայվել է: Կղմինդրով և ազբոշիֆերներով կառուցված տանիքի որոշ հատվածներում առաջացել էին  բացվածքներ